Khám phá nguồn gốc Tết Trung Thu - Nét đẹp truyền thống trong văn hóa người Việt

Tết Trung Thu không chỉ là dịp để trẻ em vui chơi, nhận quà và rước đèn, mà còn là thời điểm để mọi người sum vầy, thể hiện tình cảm gia đình và tôn vinh tinh thần cộng đồng đùm bọc san sẻ yêu thương. Lễ hội này mang trong mình những giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc, phản ánh tình yêu thiên nhiên và sự gắn kết giữa con người với môi trường. Qua bài viết sau, hãy cùng HoaBinh Events khám phá ý nghĩa và nguồn gốc Tết Trung Thu, để hiểu rõ hơn về một trong những nét đẹp truyền thống đã gắn bó với đời sống người Việt từ bao đời nay.

Tìm hiểu nguồn gốc Tết Trung Thu 

Tết Trung Thu đã có từ lâu đời và là nét đẹp văn hóa của người Việt
Tết Trung Thu đã có từ lâu đời và là nét đẹp văn hóa của người Việt

Tết Trung Thu, một trong những lễ hội truyền thống quan trọng của người Việt, đã xuất hiện từ rất lâu đời và có nguồn gốc sâu xa trong văn hóa dân gian. Tuy nhiên, để xác định chính xác thời điểm mà Tết Trung Thu bắt đầu được tổ chức tại Việt Nam là điều không dễ dàng do thiếu các tài liệu lịch sử cụ thể. Dù vậy, thông qua các truyền thuyết, văn bản cổ và những ghi chép lịch sử, chúng ta có thể phác họa được bức tranh về sự hình thành và phát triển của Tết Trung Thu.

Truyền thuyết dân gian về nguồn gốc của Trung Thu

Nổi tiếng nhất trong các câu chuyện truyền miệng về nguồn gốc Trung Thu chính là truyền thuyết về Hằng Nga ở Trung Quốc, và Chú Cuội ở Việt Nam.

  • Truyền thuyết về Hằng Nga

Ở Trung Quốc, từ xa xưa, khi nhắc đến nguồn gốc Tết Trung Thu người ta thường truyền tai nhau câu chuyện về Hằng Nga tiên tử. Chuyện kể rằng khi xưa ở nhân gian có tới 10 mặt trời chiếu sáng, thiêu đốt vạn vật, gây ra cảnh hạn hán, khiến bao nhiêu người phải sống trong cảnh khốn cùng. Và chàng Hậu Nghệ với tài bắn cung siêu phàm đã bắn hạ 9 mặt trời để cứ sống muôn dân. Cũng vì thế mà Hoàng đế đã ban tặng cho chàng 1 viên thuốc bất tử, Hậu Nghệ giao cho vợ mình là Hằng Nga cất giữ viên thuốc.

Nhưng chẳng may, viên thuốc quý bị kẻ gian nhòm ngó, nhân lúc Hậu Nghệ vắng nhà, chúng ép buộc Hằng Nga giao thuốc. Trước tình thế cấp bách, nàng đành nuốt viên thuốc quý vào bụng không để kẻ xấu thừa cơ chiếm đoạt thuốc quý. Ngay lập tức, nàng thấy người mình trở nên nhẹ nhàng và bay lên trời, không làm sao quay lại được nhân gian. Vì yêu và nhớ chồng, Hằng Nga chọn mặt trăng làm nơi dừng chân để có thể ở gần nhân gian.

Câu chuyện về Hằng Nga là truyền thuyết về Trung Thu nổi tiếng ở Trung Quốc
Câu chuyện về Hằng Nga là truyền thuyết về Trung Thu nổi tiếng ở Trung Quốc

Về phần Hậu Nghệ, khi trở về nhà, phát hiện vợ mình đã biến mất, đau buồn vô cùng. Chàng nhìn lên mặt trăng và thấy hình bóng của Hằng Nga. Từ đó, vào mỗi đêm trăng rằm tháng Tám, Hậu Nghệ lại bày biện mâm cỗ, hoa quả và bánh trái dưới ánh trăng, hy vọng được gặp lại vợ mình.

Người dân vô cùng cảm động trước tình yêu và sự hy sinh của Hằng Nga và Hậu Nghệ, nên cứ vào rằm tháng 8, họ lại tổ chức lễ hội Trung Thu để tôn vinh và tưởng nhớ hai người. Cũng từ đó, lễ hội Trung Thu trở thành dịp để gia đình đoàn tụ, thưởng thức bánh trung thu và ngắm trăng, mang theo những giá trị văn hóa và tình cảm sâu sắc.

  • Truyền thuyết về Chú Cuội

Còn ở Việt Nam, nói đến truyền thuyết về Trung Thu, không ai là không biết tới câu chuyện của Chú Cuội và cây đa. Chuyện kể rằng, Chú Cuội là một tiều phu nghèo, tình cờ phát hiện cây đa có lá chữa lành mọi bệnh tật. Nhờ cây này, chú Cuội đã cứu sống nhiều người. Nhưng cây đa thần muốn sống được ở nhân gian thì phải dùng nước sạch tưới tắm. Nếu dùng nước bẩn tưới cây, cây sẽ bật rễ mà bay về trời. 

Một hôm, Chú Cuội đi xa, dặn vợ không được tưới cây bằng nước bẩn. Vợ chú lơ đễnh, tưới cây bằng nước rửa chén, khiến cây đa bật rễ bay lên trời. Vừa hay Chú Cuội về tới nơi, thấy vậy chú vội chạy tới ôm rễ cây kéo xuống, nào ngờ không những không giữ được cây, mà còn bị kéo theo lên tận cung trăng. 

Người dân Việt Nam đã quen thuộc với câu chuyện về Chú Cuội cung trăng
Người dân Việt Nam đã quen thuộc với câu chuyện về Chú Cuội cung trăng

Từ đó, chú Cuội sống trên mặt trăng cùng cây đa thần. Vào đêm Trung Thu, khi ngắm trăng, người ta thấy bóng hình Chú Cuội ngồi dưới gốc cây đa. Cũng có lẽ vì vậy mà trong đêm Trung Thu, trẻ em Việt Nam từ xưa đã thường hát vang những bài đồng dao về Chú Cuội, cùng nhau rước đèn sáng rực trên đường như thể giúp Chú Cuội được nhìn thấy quê hương từ nơi cung trăng xa vời vợi và an ủi nỗi nhớ nhà xa quê của Chú.

Văn bản cổ và ghi chép lịch sử

Nói về nguồn gốc Tết Trung Thu, sách "Tây Hồ chí" đã ghi lại rằng Tết Trung Thu đã phổ biến từ thời nhà Đường (618-907) và nhà Tống (960-1279), với các hoạt động như ngắm trăng, làm bánh trung thu, và rước đèn lồng. Trong sách "Việt sử lược" thì lại ghi rằng, dưới triều đại nhà Trần (1225-1400), Tết Trung Thu đã được tổ chức rộng rãi với các hoạt động như làm đèn lồng, tổ chức hội rước đèn và biểu diễn nghệ thuật.

Tết Trung Thu ở Việt Nam đã có từ thời xa xưa là ý kiến của các nhà khảo cổ học. Minh chứng cho điều này chính là những hình ảnh về lễ hội Trung Thu được khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. 

Trên văn bia chùa Đọi năm 1121 cũng lưu lại những thông tin rằng, từ thời nhà Lý, cũng đã có phong tục mừng Tết Trung Thu tại kinh thành Thăng Long với nhiều hoạt động vui chơi như đua thuyền, múa rối nước và rước đèn. Cho đến thời Lê - Trịnh, thì Tết Trung Thu trở thành một dịp để tổ chức linh đình, ăn chơi xa hoa trong phủ Chúa.

Cảnh đua thuyền Trung Thu thời vua Lý
Cảnh đua thuyền Trung Thu thời vua Lý

Trong tác phẩm "Magiet Religion" (Paris, 1912) học giả P.Giran đã cho thấy những thông tin nguồn gốc Tết Trung Thu đã có từ rất rất lâu. Theo học giả, người Á Đông đã coi Mặt Trăng và Mặt Trời như một cặp vợ chồng, và Mặt Trăng chỉ sum họp với Mặt Trời một lần mỗi tháng vào kỳ trăng tròn đẹp nhất. Sau đó, nhờ ánh sáng của chồng, nàng trăng dần dần nhận được ánh dương quang, trở thành trăng non, trăng tròn, rồi lại đi vào một chu kỳ mới. Do vậy, trăng được coi là âm tính, biểu tượng cho nữ giới và đời sống vợ chồng. Ngày Rằm tháng Tám, khi trăng đẹp nhất và lộng lẫy nhất, dân gian tổ chức lễ hội ăn Tết để mừng trăng.

Ý nghĩa của Trung Thu

Trung Thu diễn ra vào ngày 15 tháng 8 Âm lịch hằng năm và đây cũng là ngày mặt trăng tròn nhất trong chu kỳ. Và dịp này cũng là thời điểm gieo trồng đã xong, thời tiết không còn oi ả như ngày hè, người dân lại thảnh thơi vô cùng thích hợp để mở hội cầu mùa màng thuận lợi và ca hát vui chơi. 

Tết Trung Thu diễn ra khi mặt trăng tròn và sáng nhất, biểu trưng cho sự viên mãn và đoàn tụ. Cũng vì thế mà Trung Thu còn được gọi là Tết Đoàn Viên. Đây là dịp để gia đình sum vầy, bày cỗ cúng gia tiên và cùng nhau thưởng nguyệt, ngắm trăng tròn. Mâm cỗ Trung Thu phong phú với bánh nướng, bánh dẻo và các loại hoa quả, biểu thị lòng biết ơn tổ tiên và mong ước mùa màng bội thu.

Đoàn viên là ý nghĩa đẹp nhất của Trung Thu
Đoàn viên là ý nghĩa đẹp nhất của Trung Thu

Ngoài ra, Tết Trung Thu còn là lễ hội vui chơi của trẻ em, nơi các em nhận quà, rước đèn và nghe kể những câu chuyện truyền thống như truyền thuyết Hằng Nga và Chú Cuội. Đặc biệt, theo truyền thống từ xa xưa, đêm Trung Thu còn là dịp để người dân dự đoán trước về mùa mùa màng và vận mệnh quốc gia. Người dân tin rằng trăng vàng báo hiệu mùa màng bội thu, trăng xanh hoặc lục dự báo thiên tai, và trăng cam sáng báo hiệu đất nước yên bình.

Điểm qua một vài nét đặc trưng của Trung Thu

Theo phong tục của người Việt, khi đến Tết Trung Thu các gia đình sẽ bày cỗ cúng gia tiên vào ban ngày, còn tối đến thì cùng nhau quây quần thưởng nguyệt, ngắm cảnh trăng tròn. Cỗ mừng Trung Thu rất phong phú đa dạng gồm bánh Trung Thu, các loại kẹo ngọt, hoa quả theo mùa và thường không thể thiếu bánh nướng bánh dẻo cùng những quả bưởi to tròn như mặt trăng.

Ngoài ra, mỗi khi tới dịp Trung Thu, ngay từ đầu tháng, không khí khắp nơi đã bắt đầu náo nhiệt, rộn ràng, mọi người bắt đầu chuẩn bị những chiếc đèn lồng đủ màu sắc và hình dạng, cùng các loại bánh dẻo, bánh nướng đặc trưng của Tết Trung Thu và vô số đồ chơi cho trẻ em. 

Không khí rộn ràng náo nhiệt dịp Trung Thu
Không khí rộn ràng náo nhiệt dịp Trung Thu

Trẻ em háo hức đón tết với những chiếc đèn xếp, đèn lồng, đèn ông sao, đèn con giống... rực rỡ, cùng nhau đi thành từng đoàn ca hát vui vẻ khắp nơi vào buổi tối. Đến đêm rằm, những màn múa sư tử náo nhiệt với tiếng trống, tiếng thanh la vang lên khắp nơi. Dịp này cũng là lúc diễn ra nhiều cuộc vui khác nhau, người lớn có cuộc vui riêng, trẻ em cũng có niềm vui riêng.

Ở miền Bắc, Tết Trung Thu còn có tục hát trống quân. Những bài hát đối đáp có thể là thơ lục bát hoặc lục bát biến thể, được ứng khẩu hoặc có sẵn, tạo nên không khí vui vẻ, hào hứng và đôi khi đầy thử thách với những câu đố hiểm hóc. Tục hát trống quân, theo truyền thuyết, đã có từ thời vua Lạc Long Quân đời Hồng Bàng.

Hát trống quân đối đáp dịp Trung Thu
Hát trống quân đối đáp dịp Trung Thu

Bên cạnh đó, Tết Trung Thu còn đặc biệt với những màn múa Sư Tử đặc sắc được diễn ra vào đêm 14 hoặc 15 tháng 8 Âm lịch, để thu hút may mắn và khuấy động không khí vui vẻ. Đội múa Lân gồm một người đội đầu lân bằng giấy và múa theo nhịp trống, theo sau là đuôi lân bằng vải màu do một người khác cầm và phất vải theo nhịp múa. Kèm theo đó là tiếng thanh la, não bạt, đèn màu, cờ ngũ sắc, và những người cầm côn đi hộ vệ đầu lân. Đám múa Lân đi trước, người lớn trẻ con đi theo sau tạo nên một khung cảnh nhộn nhịp, tưng bừng đêm Trung Thu.

Tạm kết về nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Trung Thu

Tết Trung Thu, với những giá trị văn hóa sâu sắc, là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Việt. Lễ hội không chỉ là dịp để trẻ em thỏa sức vui chơi, nhận quà và rước đèn, mà còn là thời điểm để mọi người sum họp, đoàn viên, để gắn kết tình thân và gia tăng sự kết nối với cộng đồng. 

Bởi vậy, ngày nay Trung Thu cũng trở thành một trong những sự kiện quan trọng hằng năm của nhiều đơn vị, đoàn thể và doanh nghiệp. Với nhiều mục đích tốt đẹp như lan tỏa niềm vui, tri ân khách hàng hay từ thiện, san sẻ yêu thương với những hoàn cảnh khó khăn trong cộng đồng, các sự kiện Trung Thu ngày càng được chú trọng trong việc tổ chức 

HoaBinh Events - Đơn vị tổ chức Trung Thu trọn gói giá cả cạnh tranh
HoaBinh Events - Đơn vị tổ chức Trung Thu trọn gói giá cả cạnh tranh

Nếu bạn mong muốn tổ chức một sự kiện Tết Trung Thu đáng nhớ và trọn vẹn, hãy đến với HoaBinh Events. Hiện nay, chúng tôi đang cung cấp dịch vụ tổ chức Tết Trung Thu trọn gói từ A - Z, bao gồm: lên ý tưởng kịch bản, cho thuê nhân sự và thiết bị sự kiện, thi công và setup chương trình, v.v.. Để được tư vấn chi tiết và trải nghiệm dịch vụ tốt nhất, hãy liên hệ ngay với HoaBinh Events. Với hơn 16 năm kinh nghiệm tổ chức các sự kiện lớn nhỏ, trong và ngoài nước, HoaBinh Events tự hào là công ty tổ chức sự kiện hàng đầu, chúng tôi tự tin biến chương trình Trung Thu của bạn trở thành một kỉ niệm ấn tượng khó quên, tràn đầy niềm vui và ý nghĩa.

HOABINH EVENTS - HOÀ BÌNH EVENTS GROUP - CHẤT LƯỢNG LÀM NÊN DANH TIẾNG

Hotline: 0939.311.911 - 0913.311.911

Địa chỉ trụ sở chính: 27 - 29 Đoàn Thị Điểm, Quận Đống Đa, Thủ Đô Hà Nội

Đà Nẵng: 217 Trần Phú, Quận Hải Châu, Thành Phố Đà Nẵng

Hồ Chí Minh: 5 Hoa Cau, Phường 7, Quận Phú Nhuận, TP. HCM

Email: info@hoabinhevents.com

50 lượt xem


Hotline
Báo giá nhanhTư vấn nhanh
Hotline
ZaloMessenger
Đang xử lý...